Archive for Tháng Mười Hai, 2008

THỰC PHẨM CHỨC NĂNG: THỨC ĂN HAY VỊ THUỐC

Tháng Mười Hai 13, 2008

Trước nay đã có nhiều thực phẩm được giới thiệu, tiếp thị là thực phẩm chức năng có tác dụng chữa bệnh như một dược phẩm. Nhiều hãng, nhiều công ty phân phối, nhất là hệ thống bán hàng đa cấp đã phô trương quảng cáo quá đáng cho khả năng chữa bệnh của các thực phẩm này để cuối cùng móc túi người bệnh với giá “cắt cổ”. Vậy thực phẩm chức năng là gì? Sự khác biệt giữa thực phẩm chức năng và thuốc như thế nào?

      Theo từ điển mở Wikipedia thì “thuốc là hóa chất dùng để điều trị, chữa lành, ngăn ngừa hoặc để chẩn đoán bệnh, hoặc dùng để nâng cao thể lực và trí lực” . Các sinh chất vốn có trong cơ thể nhưng được đưa thêm từ ngoài vào cũng được gọi là thuốc, ví dụ: các hóc-môn insulin, steroid.., các chiết xuất chất đạm, chiết xuất nhau thai, tổ chức gan…..Còn theo Foods&Nutrition Encyclopedia thì thực phẩm là vật chất cơ thể thu nhận để phát triển, bù đắp (tissue repair), sinh sản, hoạt động và thỏa mãn: đói, hài lòng…” . Như vậy thực phẩm đầu tiên là cung cấp chất dinh dưỡng và sau đó có thêm các chức năng khác như phòng chống bệnh tật, tăng cường sức khỏe nhờ có các vitamin, các chất chống ôxy hóa, các chất xơ.v.v…   

       Thực phẩm chức năng (functional foods) còn gọi là dinh dưỡng bổ sung (dietary supplement) là thực phẩm có liên quan, hổ trợ cho công việc chữa bệnh, hổ trợ cho thuốc hay dinh dưỡng, nâng cao thể trạng trong khi chữa bệnh, còn bản thân lại không phải là thuốc. Rối rắm xảy ra khi trong thiên nhiên có khá nhiều chất mà ranh giới giữa thực phẩm và dược phẩm không rõ ràng, ví dụ: bia, rượu vang, một số loại nấm, vitamin, khoáng chất…và cả một số thực phẩm chức năng.

      Nguồn gốc của thực phẩm chức năng có thể là: (1) các thực phẩm có chứa những yếu tố có lợi với hàm lượng lớn, ví dụ: dầu gan cá có chứa nhiều axít béo omega 3, vitamin A; nhiều thực phẩm có hàm lượng chất xơ cao giúp chống béo phì, chống tăng cholesterol máu; hải sản như rong biển có hàm lượng iode rất cao.v.v….(2) những thực phẩm tuy có ít hoạt chất, nhưng nhờ công nghệ sinh học người ta “chế biến” thành những thực phẩm chức năng đặc biệt được gọi là thực phẩm thuốc ( alicaments, medical foods ) hay dược phẩm dinh dưỡng (nutraceutics), các loại thực phẩm có bổ sung này đúng là nằm giữa ranh giới thức ăn và thuốc chữa bệnh.      

    Cần lưu ý là một thực phẩm chức năng tốt cần được xác tín khoa học đầy đủ, đặc biệt với nhóm các thực phẩm chức năng có bổ sung và biến đổi nhờ công nghệ sinh học. Hội đồng Khoa học và Sức khỏe Hoa Kỳ đã chia thực phẩm chức năng ra 3 mức: đáng tin cậy nhất, đủ độ tin cậy và chưa đủ tin cậy cần nghiên cứu thêm. Tại Việt Nam theo Thứ trưởng Cao Minh Quang đã có hơn 3.000 loại thực phẩm chức năng được cấp đăng ký và Cục Quản lý dược có các nhóm chuyên gia để đánh giá, giám định trước khi cấp phép.

  Theo GS.TSKH Nguyễn Tài Lương các nhà khoa học trên thế giới dự báo rằng: Thức ăn cho con người trong thế kỷ XXI sẽ là những thực phẩm chức năng. Thế giới hiện đại đang có xu hướng quay về với các hợp chất thiên nhiên có trong động vật, cây cỏ…và xử dụng những phương cách kinh nghiệm của phương Đông để hạn chế việc xử dung các hóa chất tổng hợp. Bên cạnh đó nhờ áp dụng những thành tựu to lớn trong công nghệ sinh học: sinh tổng hợp, công nghệ enzym, công nghệ gien.v.v…con người sẽ sản xuất được những thực phẩm chức năng cụ thể cho từng cá nhân, từng căn bệnh, có thể nói thức ăn bây giờ cũng chính là vị thuốc để bảo vệ sức khỏe. Người ta dự kiến đến năm 2010 thị trường thực phẩm chức năng trên thế giới đạt khoảng 800 tỷ đô-la gấp 14 lần năm 2007; riêng thị trường châu Á chiếm khoảng 120 tỷ đô-la. Ở Việt Nam hiện nay cũng đã có những nghiên cứu và sản xuất bước đầu, ví dụ các sản phẩm từ cây lô hội, trái nhàu, trà gừng, rong biển, quả gấc, củ nghệ .v.v… đã cho những kết quả khích lệ.

     Hai vấn đề “nổi cộm” người tiêu dùng cần tỉnh táo nhận định: một là độ tin cậy của thực phẩm chức năng mình chọn và hai là giá cả thị trường và giá trị thật sự của thực phẩm có hợp lý và tương xứng hay không. Dù là triệu phú chắc cũng chẳng có ai vô cớ bỏ số tiền vượt trần “vô lý” để mua những giá trị “ảo tưởng” quá mức cho những sản phẩm từ nha đam (lô hội, long tu), nhàu (noni)…. vốn là những cây lá quen thuộc với người Việt Nam chúng ta.

  

   

TS.BS. Trần Bá Thoại (Bệnh viện Đà Nẵng)

Advertisements

NGHIỆN RƯỢU: “NÃO TEO” !

Tháng Mười Hai 13, 2008

      Phải khẳng định rằng bia rượu hay nói chung là thức uống có cồn, là không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta. Chất lượng sống sẽ đạt hơn, sẽ “thăng hoa” hơn nhờ có bia, có rượu. Liên hoan, lễ hội, cưới hỏi, khai trương .v.v… đều không thể thiếu món “xúc tác” quan trọng bậc nhất này. Những ông Tổ “lưu linh” như Bacchus (La mã) hay Dionysos (Hy lạp) từ lâu trong văn đàn đã được tôn vinh là những vị thần. Bia rượu kích thích tiêu hóa, tăng ngon miệng, cung cấp thêm năng lượng và chất dinh dưỡng cho cơ thể. Nhiều nghiên cứu cho thấy nếu dùng một ít thức uống có cồn, đặc biệt là rượu vang đỏ có thể làm giảm tỷ lệ bệnh xơ vữa động mạch, giảm bệnh lý mạch vành tim, uống từ 20 đến 40 gam mỗi ngày sẽ làm tăng tuổi thọ. Nhưng đằng sau điểm sáng nhỏ tích cực của bia rượu; mặt trái bi thảm là tình trạng lạm dụng thức uống “thăng hoa” cuộc sống này: nạn nghiện rượu.

    Không riêng ở nước ta mà cả thế giới nghiện rượu đã và đang là một vấn nạn nhức nhối của gia đình và xã hội. Theo từ điển mở Wikipedia thì ở Đức có đến 4.3 triệu người nghiện với hơn 30 phần trăm là nữ, xã hội hằng năm mất đi từ 15 đến 40 tỷ euro. Ở Việt Nam theo BS Lý Trần Tình, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, tỷ lệ bệnh tâm thần do rượu chiếm từ 4.4 đến 7%, theo nhận định của BS Nguyễn Minh Tuấn, Viện Sức khỏe tâm thần Bệnh viện Bạch Mai tỷ lệ loạn thần do rượu chiếm 6%; BS Lê Quốc Nam, Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh thì có đến 5 % tổng dân số bị nghiện rượu. Người nghiện hầu hết bị rối loạn mất ngủ, một nửa phải điều trị tâm thần; khoảng 1/3 mắc hội chứng quên, khoảng 1/4 bị rối loạn trí nhớ và đến 60% bị rối loạn cương dương, suy giảm tình dục; mẹ nghiện rượu bia con sinh ra có 35% nguy cơ bị khuyết tật. BS Nguyễn Thành Như và BS Vũ Lê Chuyên, Bệnh viện Bình Dân ghi nhận có khá nhiều trường hợp hy hữu uống bia bị say, bàng quang căng nhưng không tiểu được đến vỡ !!! 

     Người nghiện rượu sẽ bị hội chứng Wernickle Korsakoff, gồm 2 chứng rối loạn chức năng não là mất khả năng nhớ (amnesia) và nhớ lẫn lộn, nôm na gọi là “teo não”, đây là bệnh não do thiếu vitamin B1 kéo dài. Vitamin B1 giữ một vai trò quan trọng trong hệ thống chuyển hóa năng lượng cho hoạt động của mọi cơ quan, đặc biệt là cho não bộ con người. Teo não còn gây nhiều hệ lụy khác như mất ngủ, ảo giác, nói nhiều, hoang tưởng, run tay chân….thậm chí bị tâm thần phân liệt.

     Ăn uống mang lại năng lượng, sức khỏe cho con người. Bia rượu sẽ là người bạn tốt nếu chúng ta hiểu và xử dụng đúng mục đích; ngược lại nếu lạm dụng thì nó sẽ là kẻ thù, mầm mống bệnh tật, đau khổ cho cả bản thân, gia đình và xã hội. 

TS.BS. Trần Bá Thoại

VIỆT NAM CAO NHƯ THẾ GIỚI: TẠI SAO KHÔNG!

Tháng Mười Hai 13, 2008

       Theo số liệu nhân trắc của Bộ Y tế (2000) chiều cao trung bình của người trưởng thành Việt Nam (26 đến 40 tuổi) còn hết sức khiêm tốn, nam trung bình 162,3 cm và nữ trung bình 152,3 cm. Trong khi trung bình của thế giới: nam 18 tuổi là 176,8 cm và nữ là 163,7 cm. Chẳng cần phải so sánh với người Âu, Mỹ mà ngay cả với các nước trong khu vực Đông nam Á như Mã Lai, Thái lan hay Singapore…chúng ta cũng thấp hơn từ 2 đến 6 cm.

        Các nghiên cứu Nhật Bản cho thấy các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của con người gồm: chế độ dinh dưỡng chiếm đến 32%, vận động thể dục thể thao chiếm 20%, môi trường tâm lý và xã hội chiếm 16% và yếu tố chủng tộc di truyền chiếm 23%. Như vậy có đến hơn ba phần tư ( 77%) của  những yếu tố ảnh hưởng lên chiều cao là các yếu tố “có thể cải tạo được” (“modifiable” factors ).

        Vào thập niên 40 của thế kỷ trước chúng ta thấy người Nhật rất thấp, đến mức khi nói về họ nhiều khi được ghép thêm tính từ lóng Nhật “lùn”, vào thời đó người Việt chúng ta đã cao hơn họ 2 cm, nhưng đến nay dù bị bại trận thê thảm trong Thế chiến thứ II họ lại cao hơn ta đến 10 cm !!!

        Để cải tạo chiều cao của dân tộc mình, nhiều nước đã đề ra chương trình, kế hoạch cải tạo dinh dưỡng cho thế hệ trẻ, cụ thể là cho học sinh. Người Nhật đã đưa ra một quốc sách là chương trình “Bữa ăn trưa học đường”: món ăn buổi trưa tại trường được người ta chăm chút, chọn lựa cẩn thận, theo những tài liệu, hướng dẫn khoa học chính thống. Nước Anh chương trình bữa ăn trưa đã được quy định trong Luật Giáo dục: trường Tiểu học, Trung học và Cao đẳng có trách nhiệm cung cấp bữa ăn trưa cho học sinh. Tại Hoa Kỳ năm 2000 chính phủ tài trợ miễn phí 5,56 tỷ đô la cho ăn trưa và 1,4 tỷ đô la cho bữa ăn sáng ở các trường Tiểu học và Trung học. Tại Indonesia có khoảng 600 ngàn trẻ em tuổi đi học được nhận sữa bò vô trùng miễn phí và khoảng 400 ngàn trẻ khác được nhận sữa đậu nành. Thái Lan cũng có chương trình phát sữa miễn phí cho học sinh tương tự.

         Theo số liệu năm 2007 của Viện Dinh dưỡng quốc gia thì cho đến hiện nay tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi (còi cọc) vẫn quá cao 33,9% chung cho toàn quốc và vùng sâu vùng xa cao đến 45%. Các nhà dinh dưỡng cũng ước tính có đến một phần ba trẻ em ( 2,6 triệu) bị còi cọc ( suy dinh dưỡng thiếu chiều cao).

      GS.TS Hà Huy Khôi –Hội Dinh dưỡng Việt Nam nhận định: Khi chế độ dinh dưỡng và mức sống được cải thiện thì chắc chắn chiều cao của người Việt Nam sẽ tăng lên. Tại diễn đàn “Quyền uống sữa của trẻ em Việt Nam” do Quỹ “Một triệu ly sữa cho trẻ em nghèo Việt Nam” tổ chức ngày 30/7/08 tai TP.Hồ Chí Minh, PGS.TS Lê thị Hợp P.Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia chỉ rõ: Nguyên nhân của tỷ lệ suy dinh dưỡng còi cọc của chúng ta còn cao chủ yếu là do khẩu phần ăn của trẻ em quá thiếu chất dinh dưỡng, đặc biệt là quá thiếu khẩu phần sữa trong bữa ăn hằng ngày.

    Rõ ràng đến hơn ba phần tư yếu tố ảnh hưởng chiều cao là có thể cải tạo, điều chỉnh được. Tại sao không cho con em mình cơ hội để “xứng tầm” với bè bạn năm châu bốn biển, đó chính là câu hỏi của chúng ta !!!

Hello world!

Tháng Mười Hai 13, 2008

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!