BẢO QUẢN CÁ BIỂN: PHENOL CÓ THỂ SINH RA?

TS.BS Trần Bá Thoại

  Mấy ngày nay, việc phát hiện 30 tấn cá nục ở Quảng Trị nhiễm phenol gây chấn động dư luận. Một vài tờ báo lại đặt tít Phenol là chất “cực độc”  lại khiến công chúng hoang mang.

 Trong khi ngành y tế Quảng Trị cho rằng phenol là chất cấm, chất “cực độc”, không được phép có trong thực phẩm, thì phía ngành nông nghiệp lại nói chất này được phép tồn tại nếu có hàm lượng dưới ngưỡng cho phép, thậm chí còn cho rằng phenol còn có thể tự sinh ra từ nước biển hay quá trình bảo quản… 

PHENOL  

Phenol là chất độc cho thực phẩm ? Ảnh báo Thanh Niên

 Phenol cấm hay không?

 Chiều 11/6, lãnh đạo Sở Y tế, Sở NN&PTNT và Chi cục ATVSTP tỉnh Quảng Trị đã đến niêm phong  30 tấn cá nục bị nhiễm phenol tại cơ sở thu mua hải sản của bà Lê Thị Thuộc, thị trấn Cửa Tùng, huyện Vĩnh Linh để chờ xử lý.

  Trong cuộc họp nhanh tại đây, lãnh đạo Y tế và NN&PTNT tỉnh Quảng Trị không thống nhất phenol được phép hay không được phép có trong thực phẩm:

  Ông Hồ Sĩ Biên, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP  Sở Y tế Quảng Trị, thì chi cục đã lấy tổng cộng 105 mẫu và đều an toàn. Riêng mẫu cá nục lấy tại kho đông lạnh của bà Lê Thị Thuộc là mẫu cá bị nhiễm phenol. Ông Biên cho rằng phenol là chất cấm, không được phép có trong thực phẩm, nghĩa là số cá này phải tiêu hủy. 

  Ông Võ Văn Hưng, GĐ Sở NN&PTNT Quảng Trị đưa ra quan điểm cho rằng chất phenol không có trong quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm của ngành nông nghiệp. Ông Hưng khẳng định rằng tất cả các mẫu cá từ ngày 5/5 đến nay được phía NN&PTNT kiểm định đều ở trong ngưỡng an toàn và cho phép tiêu thụ.  Ông Hưng còn tuyên bố: “Chúng tôi đề nghị chúng ta phải thông tin chính xác và phản ánh đúng đối tượng, tránh tình trạng chúng ta đưa thông tin gây ảnh hưởng đến đời sống cũng như việc kinh doanh và việc đánh bắt của ngư dân trên địa bàn tỉnh”.

  Cũng theo ông Võ Văn Hưng, “trong điều kiện bình thường của tự nhiên trong nước biển cũng như trong quá trình sử dụng, cấp đông và chế biến hải sản thì cũng có thể phát sinh hàm lượng phenol”.

  Bản chất của phenol

 Phenol là những hợp chất vòng hữu cơ, trong phân tử có nhóm OH gắn vào nhân benzene. Lúc đầu phenol được chiết xuất từ nhựa than đá, sau này nguồn phenol chính được sản xuất từ công nghiệp hóa dầu.

  Phenol  chủ yếu được dùng trong công nghiệp: chất dẻo, nhựa công nghiệp, tơ sợi hóa học, phẩm nhuộm, nông dược như thuốc diệt cỏ dại và kích thích tố thực vật. Vì có tính diệt khuẩn nên trong y tế phenol cũng được dùng làm thuốc sát trùng, tẩy uế, hoặc để điều chế các chất diệt nấm mốc.

 Phenol là một chất độc cho con người

  Chất độc phenol có thể vào cơ thể qua đường hô hấp khi hít thở không khí nhiễm phenol, đường tiêu hóa qua ăn uống thực phẩm hoặc nguồn nước uống nhiễm độc và qua đường tiếp xúc trực tiếp lên mắt và da.

  Vì có mùi đặc trưng, nên nhiễm độc phenol đường hô hấp ít xảy ra và chưa có tài liệu về chuẩn ngưỡng nhiễm độc đường này.

  Nhiễm độc đường tiêu hóa từ 50 đến 500 mg ở trẻ sơ sinh, và 1-5 gam ở người lớn là liều gây tử vong. Tử vong ở người lớn có kết quả sau khi nuốt chửng từ 1 đến 32 g tùy theo cá nhân.

  Đôi điều bàn luận

  Phenol là chất độc, có hại cho con người. Chúng ta có thể bị nhiễm phenol từ không khí do hít thở khói xe hơi, hút thuốc, đốt củi, cháy rừng ..Một lượng nhỏ phenol hiện diện trong thực phẩm như xúc xích hun khói, thịt lợn hun khói, pho mát núi, thịt xông khói chiên, gà chiên và trà đen lên men. Cũng có thể nuốt phenol thông qua việc sử dụng các sản phẩm y tế như cho thuốc rửa, xịt họng có chứa phenol…

  Nhưng phenol cũng hiện diện tự nhiên trong rất nhiều thực phẩm như đinh hương (cloves) (có nồng độ cao nhất 151.880 mg/kg), tai hồi (có nồng độ 54.600 mg/kg), dâu tây (có nồng độ 2.350 mg/kg) và rượu vang (có nồng độ thấp nhất 100 mg/kg) .

  Trong y tế, nhiễm độc chất cần biết chắc ba thông số chính: độc lực, số lượng và thời lượng tiếp xúc. Phenol cũng vậy, dù là chất độc ngoại lai nhưng cũng phải có ngưỡng cho phép, ngưỡng giới hạn và liều chí tử (lethal dose).

  Tay không thể bị bỏng nếu chúng ta chỉ đưa “xẹt” ngang ngọn lửa hồng. Cá nhiễm độc loại gì và bao nhiêu là cho phép và bao nhiêu phải loại bỏ phải có chuẩn minh bạch cho công chúng hay. 

  Cần lưu ý rằng, chưa có tài liệu nào chứng minh rằng “phenol phát sinh trong điều kiện bình thường của tự nhiên trong nước biển cũng như trong quá trình sử dụng, cấp đông và chế biến hải sản”  cả. Và nếu có thì tại sao trong cùng một kho lạnh, các loại hải sản khác lại không ô nhiễm phenol.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Phenol

https://en.wikipedia.org/wiki/Phenol

[2] PHENOL. PUBLIC HEALTH STATEMENT

https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp115-c1.pdf

[3] Medical Management Guidelines for Phenol

http://www.atsdr.cdc.gov/mmg/mmg.asp?id=144&tid=27

[4] Acute phenol poisoning

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15510912

[5] Chemical poisoning — Phenol

http://www.rightdiagnosis.com/c/chemical_poisoning_phenol/intro.htm

[6] Phenol: health effects, incident management and toxicology

https://www.gov.uk/government/publications/phenol-properties-incident-management-and-toxicology

[7] http://dantri.com.vn/suc-khoe/vu-30-tan-ca-chua-chat-cuc-doc-ca-duoc-danh-bat-xa-bo-20160611064000996.htm

[8] http://dantri.com.vn/suc-khoe/phat-hien-chat-phenol-cuc-doc-trong-ca-nuc-dong-lanh-thu-mua-ngay-sau-thoi-diem-ca-chet-20160610164753901.htm

[9] CÁ NỤC ĐÔNG LẠNH Ở QUẢNG TRỊ CÓ CHẤT CỰC ĐỘC?

https://anhbasam.wordpress.com/2016/06/11/8704-ca-nuc-dong-lanh-o-quang-tri-co-chat-cuc-doc/#more-168172

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: