CHẨN BỆNH TRƯỚC VÀ SAU MỔ KHÁC NHAU: BÁC SĨ CÓ SAI SÓT KHÔNG ?

 TS.BS Trần Bá Thoại     Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

Lời bàn: Vài ngày qua, việc gia đình chị Nguyễn Thị Mỹ Phương kiện bác sĩ bệnh viện Cần Thơ vì cho rằng bác sĩ đã sai lầm khi đưa bệnh đi mổ với  chẩn đoán là Ruột thừa viêm, nhưng sau phẫu thuật lại giải thích là bị Xuất huyết nang buồng trứng, gây xôn xao dư luận: khá nhiều đồng ý với quan điểm của người nhà bệnh nhân và vội vã quy kết đây là sai sót y khoa nghiêm trọng.  Dưới nhãn quan y học, sự thật của vụ việc này như thế nào ?

Ổ BỤNG

    Trong khoang bụng có rất nhiều phủ tạng thuộc nhiều hệ thống tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục, tuần hoàn… Vì các cơ quan, bộ phận này nằm chèn sát lẫn nhau, nên có những dấu hiệu đau chồng lấn lên nhau bác sĩ thường phải có “gián biệt” thông qua nhiều xét nghiệm, kỹ thuật, thủ thuật thăm dò. Ví dụ Bệnh nhân đau vùng thượng vị có thể là dấu hiệu đau do viêm loét dạ dày, tá tràng, nhưng cũng có thể là cơn đau của viêm tụy, sỏi mật, đau thắt mạch vành..; Bị đau ở hố chậu phải có thể do viêm ruột thừa, u manh tràng, viêm nang buồng trứng bên phải, táo bón…

  Trong các sách hướng dẫn y khoa, vùng bụng được chia làm 9 vùng để khoanh vùng điểm đau của các tạng tương ứng bên dưới, đó là các vùng: Hạ sườn phải, Thượng vị, Hạ sườn trái, Hông phải, Vùng rốn, Hông trái, Hố chậu phải, Hạ vị và Hố chậu trái

Ổ BỤNG CÁC VÙNG ĐAU

 Sơ đồ 9 vùng bụng và các bệnh tương ứng

   Theo sơ đồ phân vùng bụng, hố chậu phải có thể là đau do viêm ruột thừa, sỏi niệu quản dưới bên phải, thoát vị bẹn phải, riêng ở nữ giới thì có thể là viêm phần phụ bên phải…

  Các bậc tiền bối y học thường ví von rằng “ Viêm ruột thừa là căn bệnh vừa dễ chẩn đoán nhất nhưng cũng là bệnh khó và dễ gây nhầm lẫn nhất”. Theo y văn thế giới, tỉ lệ chẩn đoán đúng viêm ruột thừa cấp trong cấp cứu chỉ khoảng 80%, nghĩa là còn có khoảng 20% bệnh nhân có bệnh lý khác có thể bị chẩn đoán nhầm với bệnh viêm ruột thừa. Thậm chí người ta còn kể ra đến gần hai chục loại bệnh lý trong cấp cứu có thể có những cơn đau tương tự như viêm ruột thừa.

  Ngày nay, dù có khá nhiều xét nghiệm và thủ thuật thăm dò hiện đại, thầy thuốc cũng vẫn chưa thể chẩn đoán chính xác đến tram phần trăm bệnh nguyên. Trong cấp cứu thầy thuốc cũng khó phân định rạch ròi u nang buồng trứng xoắn với ung thư xuất huyết kể cả trên hình ảnh siêu âm. Với những căn bệnh chỉ được xác định sau khi phẫu thuật hở hoặc nội soi vào ổ bụng, phẫu thuật viên không thể chờ ý kiến của thân nhân, còn bệnh nhân thì đang được gây mê làm sao hỏi ý được !

   Đã có bệnh nhân được chẩn đoán bị u nang buồng trứng, được làm một số xét nghiệm trước khi mổ với kết quả trong giới hạn bình thường nên phẫu thuật viên giải thích là chỉ cần mổ bóc tách u nang, không phải cắt buồng trứng; nhưng khi vào khoang bụng, phẫu thuật viên mới phát hiện những dấu hiệu ác tính nên buộc lòng phải cắt bỏ cả buồng trứng đã bị khối ung thư “ăn” sâu vào.

  Một bác sĩ chuẩn mực, khi đứng mổ thường đắn đo lựa chọn phương cách điều trị hiệu quả và phù hợp nhất cho bệnh nhân, theo những kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn. Trước tính mạng người bệnh, trước tính chất khẩn trương, cấp cứu, phẫu thuật viên dù có tôn trọng người bệnh và thân nhân cũng không thể nào dừng cuộc mổ lại để giải thích hay hội ý vì còn yếu tố thời gian. Hơn nữa, người nhà vì thường không có chuyên môn lại đang rối trí, cho nên nghe giải thích, hướng dẫn thường hiệu quả và có lợi hơn. Việc hội ý thật ra chỉ có ý nghĩa trong một số tình huống đặc biệt.

 Cần lưu ý, trong y khoa “điều gì cũng có thể xẩy ra” (ni jamais, ni toujour) cho nên cần chấp nhận những tình huống thực tế và để bác sĩ suy nghĩ vận dụng. Người thầy thuốc thường gặp hai  tình huống: (1) một là chẩn đoán đúng, chỉ định mổ đúng, xử trí đúng và (2) hai là chẩn đoán chỉ đúng tình huống ngoại khoa, chỉ định mổ đúng, xử lý đúng nhưng sau mổ bệnh lý có khác so với chẩn đoán trước mổ, nhưng cuộc phẫu thuật là cần thiết để cứu sống bệnh nhân.

 Theo tôi, việc chẩn đoán là ruột thừa viêm nhưng mổ ra lại là nang buồng trứng xuất huyết là trong khung “cho phép”: hai bệnh lý khác tên nhưng cùng bản chất và cách giải quyết ngoại khoa. Khi có sự đồng cảm và hiểu biết giữa bệnh nhân và thầy thuốc đó là lúc ngành y sẽ thăng hoa và cộng đồng hưởng lợi ích.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Đi mổ u nang, bị cắt buồng trứng

http://tuoitre.vn/tin/song-khoe/20100122/di-mo-u-nang-bi-cat-buong-trung/359906.html

[2] Bóc khối u, mất buồng trứng?

http://tuoitre.vn/tin/song-khoe/20160609/boc-khoi-u-mat-buong-trung/1115623.html

[3] Bệnh nhân đòi bồi thường vì bác sĩ chẩn đoán thiếu chính xác

http://dantri.com.vn/suc-khoe/benh-nhan-doi-boi-thuong-vi-bac-si-chan-doan-thieu-chinh-xac-20160720163503074.htm

[4] Một số bệnh dễ nhầm lẫn với ung thư trực tràng

http://www.benhtri.net.vn/mot-so-benh-de-nham-lan-voi-ung-thu-truc-trang/

[5] Vụ chẩn đoán khác mổ: Bác sĩ đã minh bạch với bệnh nhân

http://dantri.com.vn/suc-khoe/vu-chan-doan-khac-mo-bac-si-da-minh-bach-voi-benh-nhan-20160722235239849.htm

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: