BỆNH DẠI: CÓ THỂ LÂY “NGƯỜI SANG NGƯỜI”

BỆNH DẠI « NGƯỜI LÂY NGƯỜI »

TS.BS Trần Bá Thoại   Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT  VIỆT NAM

http://dantri.com.vn/suc-khoe/benh-dai-khi-nao-nguoi-lay-nguoi-20170329213513012.htm

 Dân trí Theo tài liệu kinh điển, bệnh dại chủ yếu lây truyền từ nước bọt con vật bị bệnh qua các vết cắn, vết liếm để vào cơ thể người hoặc một số động vật khác. Nhưng cũng có những ngoại lệ, đặc biệt là các ca bệnh dại “người qua người”” sau ghép tạng…

benh_dai_o_nguoi_infonet

  Thông tin cơ sở về bệnh dại

  Trên thế giới, hằng năm có khoảng 35.000- 50.000 ca bệnh dại ở người, chủ yếu ở các nứơc đang phát triển, từ động vật nuôi như chó, mèo, phần lớn  do chó dại cắn. Trong các bệnh dại tự nhiên, do động vật hoang dại truyền, loài dơi rất nguy hiểm vì nó vẫn sống nhưng mang mầm virus dại (lành mang trùng), nên có thể gây những vụ dịch ở động vật.

   Nhiều động vật có thể bị dại, theo các mức độ nhạy cảm khác nhau theo thứ tự là: cáo, chó sói, linh cẩu, chuột, chồn hôi, gấu, mèo, dơi, chó nhà, cừu, dê, ngựa, linh trưởng, thú có túi.

  Vi rút bệnh dại có trong nước bọt của súc vật bị bệnh không thể đi qua da lành, mà chỉ lây từ động vật này sang động vật khác và sang người qua da và niêm mạc bị tổn thương do bị con vật bị dại cắn, cào, liếm hoặc khi làm thịt súc vật bị dại. Đặc biệt, ở Nam Mỹ, người vào hang động có loài dơi mang virut dại cư trú có thể nhiễm bệnh qua đường hô hấp do hít phải không khí nhiễm vi rút dại..

  Sau khi nhân lên, virus dại tấn công vào các thụ thể acethylcholin trên các synapse thần kinh và gây ra những biểu hiện lâm sàng của hệ thần kinh:kích động, sợ nước, sợ gió, sợ ánh sang, có trường hợp bị liệt, hôn mê…Bệnh thường diễn biến qua 2 thời kỳ: (1) thời kỳ đầu, khoảng 1 – 4 ngày, biểu hiện kín đáo và thất thường như sốt, đau đầu, mất ngủ, có cảm giác ngứa, kiến bò chỗ vết cắn; lo âu, căng thẳng và (2) thời kỳ toàn phát: đau nhức đầu nhiều, buồn nôn, chóng mặt, lo âu cực độ, trạng thái kích thích và tăng cảm giác biểu hiện là sợ nước, sợ gió, ánh sáng, mùi lạ. Ngoài ra còn có các biểu hiện của rối loạn thần kinh thực vật, như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, nước mắt, vã mồ hôi, hạ huyết áp…Người bệnh thường chết vài ngày sau khi lên cơn dại, với tỷ lệ tử vong là 100%.

 Tình hình bệnh dại ở Việt Nam

 Tại Việt Nam, bệnh dại lưu hành ở nhiều địa phương, chủ yếu là ở các tỉnh miền núi. Hàng năm có tới 650.000 người bị súc vật, chủ yếu là chó, nghi dại cắn phải đi tiêm vaccin. Thống kê của Bộ Y tế, trong những năm 2007 – 2015, có khoảng 90 người chết vì bệnh dại mỗi năm tại 30 tỉnh (trong số 63 tỉnh thành cả nước), các tỉnh có số người chết nhiều nhất là Phú Thọ, Yên Bái, Hà Nội, Tuyên Quang và Gia Lai. Chi phí tiêm phòng vaccin và huyết thanh kháng dại khoảng 70 tỷ đồng. Mỗi năm, Bộ Y tế phải chi 250 triệu đồng cho chương trình Phòng chống bệnh dại quốc gia và Bộ NN & PTNT phải chi hàng chục tỷ đồng để tiêm vaccin cho đàn chó nuôi, mặc dù mới đạt tỷ lệ rất thấp là 20%.

  Ngày 24/3 vừa qua, đoàn công tác của Sở Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Nghệ An đã về xã Thanh Mai, huyện Thanh Chương kiểm tra tình hình và chỉ đạo công tác phòng chống bệnh dại sau khi nhận thông tin có 53 người trong xã này nghi bị chó dại cắn, trong đó có một bé trai 4 tuổi đã tử vong. Theo thống kê, toàn xã có 53 người bị chó cắn, nhưng chỉ 17 người đã tiêm phòng, 36 người còn lại chưa tiêm. Đáng chú ý, trong số 36 người chưa tiêm có 22 người chỉ sử dụng thuốc Nam để chữa bệnh.

 Những ca bệnh dại “người lây qua người”

  Trong y khoa đã có những trường hợp bệnh dại lây truyền trực tiếp “người qua người” hiếm hoi, thường thông qua ghép tạng. Thông thường, những người hiến tạng đều được sàng lọc và thử nghiệm để xác định những nguy cơ lây nhiễm, đặc biệt các virut HIV, viêm gan….. Ở Mỹ, hàng năm chỉ có 1-3 trường hợp mắc bệnh dại. Do đó, nếu không nghi ngờ việc xét nghiệm virut dại thường bị bỏ qua vì rất khó có kịp kết quả xét nghiệm trong khi phải lấy nhanh tạng để đảm bảo nó có thể “còn sống” để ghép cho người nhận. Những trường hợp bị dại sau ghép tạng được ghi nhận:

   Vài bệnh nhân mắc bệnh dại do được ghép giác mạc của người cho có bệnh nhưng không được phát hiện.

  Năm 2013, Trung tâm phòng bệnh Hoa Kỳ (CDC) xác nhận một bệnh nhân ở Maryland tử vong vì nhiễm virut bệnh dại từ người hiến tạng. Xác nhận được đưa ra sau khi CDC, Bộ Y tế và Vệ sinh Tâm thần Maryland có kết quả xét nghiệm các mẫu mô từ người hiến và người nhận tạng. Ba người nhận tạng khác ở Florida, Georgia và Illinois. Sự vụ như sau:

  Người hiến tặng đã chết tại Florida năm 2011. Vì không nghi ngờ chết do bệnh dại, nên thận, tim và gan người hiến được chuyển tới những bệnh nhân cần ghép tạng. Cả người nhận lẫn người hiến đều có cùng chủng loại virut dại, từ gấu trúc.

Video clip về 3 ca bị dại “người lây qua người” (sau khi ghép tạng từ người bệnh dại)

https://www.youtube.com/watch?v=Ip0KSE4F_6Y

 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Bệnh dại

https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%87nh_d%E1%BA%A1i

[2] Bài giảng bệnh dại

https://www.dieutri.vn/bgtruyennhiem/4-11-2012/S3003/Bai-giang-benh-dai-Rabies.htm

[3] Bệnh dại ở người

http://vncdc.gov.vn/vi/danh-muc-benh-truyen-nhiem/1086/benh-dai

[4] Một xã có 53 người nghi bị chó dại cắn, bé 4 tuổi tử vong

 http://tuoitre.vn/tin/song-khoe/20170324/mot-xa-co-53-nguoi-nghi-bi-cho-dai-can-be-4-tuoi-tu-vong/1286039.html

[5] THỰC TRẠNG PHÒNG CHỐNG BỆNH DẠI Ở CHÂU Á

https://www.facebook.com/permalink.php?id=639484816070413&story_fbid=943672415651650

[6]Nổ lực để Việt Nam không còn bệnh dại

http://www.fao.org/3/a-i5576o.pdf

[7] Rabies Death Due to Organ Transplant, CDC Confirms

http://www.livescience.com/27927-rabies-death-due-to-organ-transplant-cdc-confirms.html

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: